تنظيم شده ، يعنى دورانى كه كشتيهاى اروپايى با آزادى كامل اقيانوس را براى وصول به چين و امريكا پيموده و تنى چند از دريانوردان به دور زمين گشته‌اند ، ولى در نقشهء جهان اطلس مذكور اثرى از اين حقايق مهم نيست . 131 و نشان نفوذ غرب بر مؤلّف اطلس فقط از اينجا آشكار است كه او اطلس خويش را طبله ناميده كه از كلمهء لاتينى Tabula گرفته است يعنى لوح . 132 و ظاهرا آن را از زبانى كه در آن روزگار در اطراف مديترانه رايج بوده گرفته است . شايد نقشهء مختصر جهان كه همين پيش ، از آن سخن داشتيم كار همين مؤلّف است . اين نقشه تاريخ 1579 دارد و نالينو آن را در يك مجموعهء شخصى در رم كشف كرده است . به نظر ميلر ، مؤلّف كوشيده تا از تركيب نقشه دريايى كاتالونى و نقشهء ادريسى يك نقشهء تازه عربى به وجود بياورد . 133 ظاهرا فرزند وى محمّد بن على شرفى سفاقسى نيز به راه پدر رفته و نقشه‌اى از جهان ، كه فقط يك نسخه از آن به جاست و تاريخ سال 1601 / 1009 ه . دارد ، به دو منسوب است . 134 ولى ميلر از روى اشتباه آن را دو قطعه پنداشته كه يكى را به سال 1592 و ديگرى را به سال 1601 مربوط دانسته است . 135 اهمّيّت نقشه در اين است كه بر يك پوست بز كشيده شده كه فقط پاى آن كم است و اين ترتيبى است كه در آن روزگار نقشه‌هاى ايتاليايى و فرانسوى را مطابق آن تهيه مىكرده‌اند . 136 نظر آمارى كه اين نقشه را « بديع » شمرده اساس ندارد ، 137 زيرا بلوشه كه از نزديك نقشه را مطالعه كرده چيز قابل ملاحظه‌اى در آن نيافته است ؛ نيمهء شرقى آن از ادريسى گرفته شده هر چند نام همهء جاها ياد نشده ؛ به علاوه ، معايب فنّى آشكار دارد ، بنا بر اين نمىتوان آن را يك پورتولان دانست . 138 بر نيمهء غربى آن كه حوضهء مديترانه و سواحل اقيانوس اطلس و درياى سياه را نشان مىدهد نفوذ نقشه‌هاى دريايى كاتالونيايى به خوبى نمودار است 139 و نشان مىدهد كه نقشه در يك محيط دريايى مختلط به وجود آمده . كونرادميلر ، كارشناس بزرگ نقشه كشى عرب ، از مطالعهء نقشه به اين نتيجه رسيده كه اساس نقشهء ادريسى دفترى مركب از هفتاد ورقه بوده ، به علاوه يك نقشهء بزرگ ديوارى داشته كه پس از چهار صد سال مورد استفاده قرار گرفته است . 140 شايد اين نتيجه‌گيرى درست باشد ، ولى به نظر بلوشه نشان انحطاط مكتب نقشه كشى تونس است 141 كه مىبايد مدّتى فعاليّت كند تا بتواند نياز مشتريان خود يعنى دريانوردان كشتيهايى را كه بر مديترانه رفت و آمد داشت برآورد . 142 فعاليّت نقشه كشى مغرب در آن دوران بر خلاف انتظار نبود . با وجود مثالهايى كه آورديم بىگفت و گو نفوذ اروپا بدان راه يافته بود . نمونهء جالبى از اين نفوذ ، شخصيّت يك دانشور مغربى است كه اگر چه چندان با علم جغرافيا تماس نداشته ، ولى نمودارى روشن از مبادلهء فرهنگى آن روزگار به شمار است . 143 وى حاج احمد تونسى است . كلمهء اخير نشان